Innovatie – grondstof van economie en samenleving

Everything that can be invented has been invented.. -- Charles H. Duell, Commissioner, US Patent Office, 1899.[1]

Inleiding

Was vroeger een klein deel van de bevolking hoger opgeleid, nu hebben 40% van de jongeren een hogere opleiding op zak[2]. Of voor onze gemeente de cijfers niet veel anders zijn dan ‘landelijk’, verklappen sites als www.waarstaatjegemeente.nl en een www.cbsinuwbuuet.nl helaas niet. Dat hoge opleidingsniveau, leidt tot hoge verwachtingen: ‘innovatie’ is het toverwoord. Van China[3] tot Europa[4], tot Nederland[5] met een ‘topsectorenbeleid’ en een Nationale Wetenschapsagenda[6], tot onze provincie met een eigen Economic Development Board die het initiatief nam tot een Taskforce Innovatie (www.taskforceinnovatie.nl), tot in onze gemeente met initiatieven als ‘Groene Economie op de Utrechtse Heuvelrug’ (zie Raadsinformatiebrief 4 maart 2014[7]) en het Q4-initiatief tot Ondernemerscongres (www.stichtingq4.nl/Economisch-Congres-7-april.html), en tot en met ideeën en acties in de lokale D66-afdeling[8].

Die trend van meer, beter en hoger opgeleid is er al een tijdje en heeft tot gevolg dat er veel meer research, ontwikkeling en innovatie mogelijk is. Gewoon omdat er veel meer mensen zijn en dus kansen voor kruisbestuivende ideeën en ontwikkelingen ….althans in theorie want die mensen moeten elkaar wel ‘tegen komen’; in real time of in de digitale wereld. Want anders kunnen ze geen bouwstenen en waardeketens vormen, en verstoffen al die prachtige ideeën, uitvindingen en prototypes op respectievelijk: (digitale) boekenplanken, in verlaten schuurtjes of op de schroothoop.

<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<

Laten we eens kijken naar wat recente doorbraak ideeën uit de Agro-sector die de Stichting Toekomst der Techniek (STT) op een rij heeft gezet met de publicatie Van autonome robots tot zilte aardappels. Zou een autonome robot een stukje bosonderhoud kunnen overnemen? Onkruid herkennen en trekken in landbouwvelden kunnen ze al prima, koeien melken doen ze ook al lang…. Aquaculture en verticale landbouw zijn al eerder in deze reeks columns aan de orde geweest. Wat te denken van eiwittransitie (“kunst”vlees)? En wat zit er nog meer aan innovatie in de “catalogus” : 3D-printen, 4D-printen, Autonoom handelende miniatuurdrones en micro-robots, Bio-informatica, Bioraffinage en biobrandstoffen, Conserveringstechnologieën, Food design, Gentechnologie, Hernieuwbare energie, Informatietechnologie en IT-infrastructuren, Precisielandbouw, Sensortechnologie, Slimme materialen, Synthetische biologie, Robotica, Transporttechnologie, Verticale landbouw, Weersbeïnvloeding.

De uitdaging: kunnen we de Utrechtse Heuvelrug met de nieuwigheden en mogelijkheden van deze en de komende tijd nog mooier maken dan die al is, voor en met Mensen, Kennis en Bedrijvigheid. Hebben we een mechanisme om die innovaties te verzamelen of te inventariseren? Hoe kunnen we al oplossingen terug vinden als we ze nodig hebben om een probleem op te lossen?

>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>

Kern

Al die slimme mensen, dat heeft flinke gevolgen. Via de media bereikt ons de ene innovatie na de andere in een steeds hoger tempo naar het schijnt maar dan…..waartoe leidt die geweldige kakofonie waarin iedereen ‘zendt’ en vrijwel niemand ‘luistert/ontvangt’. Een decennium geleden had ik een informele nieuwsbrief om mijn contacten te informeren over mkb-kansen uit de wereld van R&D en wetenschappelijk onderzoek waar ‘zenden’ niet zo de gewoonte was. Het nieuwsbriefje stelde niet veel voor; alleen maar veel linkjes. Het bestond uit 3 delen; een algemeen deel (over bijv. aanstaande handelsmissies, bezoekende delegaties, linkjes naar (nieuwe) nieuwsbrieven van branches, sectoren, R&D- en onderzoeksorganisaties. Een deel met kansen-linkjes voor NL-ondernemers om via één telefoontje, bij wijze van spreken, een licentie te verwerven om in Europa een nieuw product te verkopen; en een derde deel –omgekeerd- , met een telefoontje eigen producten te doen verkopen in andere landen bijv. in Azië. Het bereik was zeer beperkt maar wel een selecte groep van (internationale) kennis- en innovatiemakelaars en -schakelaars. Terugblikkend, zou de reeks nieuwsbrieven een mooie “catalogus“ opgeleverd hebben[9].

<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<

Een snelle greep uit wat innovaties uit de recente media:

· drone zaait miljard bomen (ander dingen planten of zaaien zal dus ook wel kunnen)

· nieuwe betonsoort kan 400 liter water per vierkante meter absorberen

· meeltorren breken plastic af

· minifusiereactor kan 100.000 mensen energie leveren

· spiegel Lucy in de vensterbank verspreidt zonlicht in een donkere kamer

· de ecocapsule staat wonen toe op de meest desolate plaatsen

· en voor vluchtelingopvang heeft een Filipijns-amerikaanse uitvinder een uitklapbaar huis bedacht.

Deze voorbeelden zijn afkomstig uit nummers 1 en 3 van het tijdschrift ‘Wetenschap in beeld’ n.a.v. een bibliotheekbezoekje. Een blik in de andere bladen levert maandelijks veel voorbeelden op.

>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>

Internet en social media maakten dat informeel nieuwsbriefje overbodig en wellicht ook veel van die meer of minder glossy nieuwsbrieven van onderzoek-, wetenschap-, R&D-, branche-organisaties en bedrijfschappen en -takken. Via Facebook, LinkedIn e.d. wordt immers nieuwe info direct gedeeld…..maar hoe zit het met het geheugen van die media? Heeft u al eens geprobeerd om twee weken later een bericht terug te vinden? En wie zit 24/7 aan de social media om dat soort berichten en kansen voor ondernemerschap te ‘spotten’? Social media berichten raken vrijwel direct ondergesneeuwd onder talloze andere. Daarmee verliezen we het overzicht van kansrijke ontwikkelingen en lopen we kansen mis om de juiste oplossing (Mensen, Kennis en Bedrijvigheid), just in time, in te schakelen voor het juiste probleem. Gelukkig zijn er wel ‘internet crawlers’ maar het is even zoeken om een geschikte en veilige –free ware- crawler te vinden.[10]

<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<

Een snelle greep van internet:

· Transparent metals: www.kennislink.nl/publicaties/onderzoekers-maken-metaal-transparant

· 3D- visualisatie 'zonder brilletje' www.youtube.com/watch?v=HLYsTiwbPfM

· RidgeBlad: a horizontal windmill fo on your rooftop www.bright.nl/ridgeblade-wint-green-challenge-2009

>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>

Kortom: Een catalogiserende software crawler zou nuttig zijn; bij elk probleem of uitdaging, de ontwikkelde oplossingen en innovaties op een rij met een linkje of contact gegevens. Beurzen (m.n. adreslijsten) zijn heel geschikt om op natuurlijk wijze persoonlijke netwerken op te bouwen, om oplossingen daadwerkelijk te zien en om de ontwikkelaars zelf te spreken. Immers: youtube- en TED-filmpjes kunnen nep zijn van hier tot Timboektoe. Maar een eenmalige beurs of evenement is nog geen mechanisme om Mensen, Kennis en Bedrijvigheid rond innovatie periodiek met elkaar in contact te brengen. Dus een Q4-initiatief tot periodiek Ondernemerscongres zou nuttig!

Een periodiek evenement op de Utrechtse Heuvelrug e.o. waar jaarlijks een dergelijke ondernemers, uitvinders-, R&D-, innovatiedag zou plaatsvinden zou zich goed op de kaart zetten. Elk jaar een ander thema, te beginnen met de trits waar ook deze columns zich mee bezighouden – basale bestaansvoorwaarden waarover voor de toekomst (2030 e.v.) de nodige problemen (en dus ‘markt’) gesignaleerd worden; water[11], voedsel, energie[12], grondstoffen[13], enz. Kortom, de dingen van de topsectoren, de Taskforce Innovatie en de ‘Groen Heuvelrug’. We hebben op de Heuvelrug al een paar mooie activiteiten; atelierroute, bloemencorso, de UH Loop, en een reeks country fairs. Welke maand is nog vrij? Het ene jaar zou de innovatiedag over 3D-printers kunnen gaan (wat kun je er allemaal aan handige dingen mee maken, op en om huis, tuin en persoonlijke levenssfeer?). Het andere jaar over drones; idem – wat kun je er mee? N.a.v. het bericht om er een miljard bomen te zaaien; dan kan er ook graan mee gezaaid worden, bieten, aardappelen, maïs!

Dergelijke initiatieven zijn D66 Utrechtse Heuvelrug uit het hart gegrepen. Niet voor niets staat er in het Verkiezingsprogramma 2014-2018: “Niet alleen toerisme en recreatie moeten versterkt worden, maar ook de benutting van de groene kracht van het gebied voor de zakelijke dienstverlening moet omhoog. Denk aan de aantrekkelijkheid van de gemeente Utrechtse Heuvelrug voor onderwijsinstellingen langs de ‘kennis-as’ tussen de Uithof en Wageningen. Conferentiecentra die spin-off bieden voor de lokale middenstand. Innovatie door duurzame ondernemers die in onze gemeente de juiste inspiratie vinden. Een economisch levendig gebied dat de toekomst aan kan, combineert natuur, bedrijvigheid, betaalbare woningbouw en veiligheid. D66 wil die vier elementen in elkaar laten grijpen om een verdere opwaartse spiraal te realiseren.“[14]

Slot

Innovatie wil dus ‘iedereen’, maar het strandt op de actieve verbinding tussen Mensen, Kennis en Bedrijvigheid om onze gemeente mooier te maken dan die al is. Aanbieders en vragers ‘zenden’ en ‘luisteren’ langs elkaar heen. De voorgestelde ‘uitvinders- of innovatiedag’ zou een optie zijn. Thematisch kan aangehaakt worden bij de ‘grote prioriteiten’ van Nederland of onze provincie. Maar, zoals de “willekeurig” ‘3D printers’, ‘drones’ of iets anders; dat zijn slechts de spraakmakende innovaties van ‘vandaag’. Belangrijk, ja. Maar is er zicht op de benodigde innovaties van ‘morgen’ en ‘overmorgen’? En periodiek: dan weet iedereen wanneer volgende jaar het ‘zenden’ en ‘luisteren’ weer samen valt! Het bovengenoemde Q4-iniatief reikt verder dan ‘7 april 2016’. Het beoogt een blijvend vliegwiel te worden en stabiele aanjager van het periodieke contact tussen aanbieders en vragers in de regio rond onze gemeente, met een reeks van activiteiten in de komende jaren.

À propos: de in eerdere columns aangehaalde Horizonscan van 2005 waarin naar de toekomst richting 2040 gekeken werd, heeft een opvolger gekregen: de ‘Horizonscan 2050’[15], die vier decennia vooruit kijkt.

Dit onderzoek inventariseert voor ons (landelijk en europees): de grote (maatschappelijke) uitdagingen, de signalen die deze aankomende uitdagingen nu al afgeven en ook een aantal innovaties die wellicht van nut zijn bij het hanteren van die uitdagingen en de ‘markt van morgen’.

<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<

Innovaties van ‘gisteren’ zijn echter ook leerzaam en nuttig voor wie vraagt naar ‘geleerde lessen’ en ‘voorbeelden van goede praktijk’. Zie, ook van STT: de publicatie Zee in Zicht. Het gedeelte over ZEE-delijkheid biedt zicht op een 11-tal concrete voorbeelden en experimenten waarbij zeebenutting centraal staat. In de meeste gevallen komt er een fors stukje technologie bij kijken. Het Seawing voorstel springt er uit; drijvende pontons herbergen een veelheid aan productieve functies op een kleine oppervlakte waarbij diverse productieprocessen 'slim' op elkaar inhaken. De opbrengst is energie (van verticale windmolens) en voedsel (vis, mosselen etc. uit de kweekbakken die tevens de pontons zijn van de drijvende windmolen.

>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>

BV/30/3./2016=== === === ===.===.===.===.===.===.===.===.===

[2] Vrouwen die nu halverwege de dertig zijn, hebben een hogere opleiding dan de mannen van hun generatie. Bijna 43 procent van deze vrouwen heeft een hbo- of wo-opleiding. Bij hun mannelijke leeftijdsgenoten is dat 38 procent. Voor oudere generaties is het beeld omgekeerd. Bron: http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/onderwijs/publicaties/artikelen/archief/2015/onder-dertigers-vrouwen-vaak-hoger-opgeleid-dan-mannen.htm

[8] https://utrechtseheuvelrug.d66.nl; gebruik zoekregel met de zoekterm ‘ innovatie’

[9] Voor mijn ‘lijstje van vroeger’ van nieuwsbrieven e.d.; zie http://www.bjernv.dds.nl/BM.html#_Toc446188659.