"Op ieder mens rust de plicht hulp te verlenen aan medemensen die in nood verkeren. Deze nood kan het gevolg zijn van een ongeval of ziekte.", aldus een van de eerste regels in bijna elk EHBO-boekje. 1)
Veiligheid begint bij u en mij, bij de veiligheid die wij
elkaar bieden en het vertrouwen op die veiligheid. In juni/juli 2011 kwam er
witte rook uit de schoorsteen van het Gemeentehuis; het Integraal
Veiligheidsprogramma Utrechtse Heuvelrug 2011-2014 (2) was aangenomen door de
Gemeenteraad. Het onderstaande spreekt complementair over een aantal punten aan
die gaan over eigen verantwoordelijkheid en kansen voor ondernemerschap. Want
veiligheid is randvoorwaarde voor een prettig leven. Maar om te beginnen bij
het begin, wat betekent veiligheid?
Veiligheid betekent dat iemand je helpt op te staan als je
gevallen bent op straat, vraagt of het weer gaat en hulp verleent of
professionele hulp inschakelt als het niet gaat. Veiligheid betekent dat de
auto's in de straat stapvoets rijden als er kinderen spelen. Veiligheid
betekent eigenlijk ook dat je huis en tuin gerust ontvergrendeld zou moeten
kunnen laten; of je er nu bent of even koffie drinkt bij de buren. Veiligheid
betekent dat een meisje van vijf of een vrouw van vijfentachtig, en alles wat
daartussen zit, probleemloos door elk donker straatje, steegje of paadje kan
lopen of fietsen. Veiligheid betekent dat de brandweer komt blussen als er iets
brandt en dat de politie komt als er ingebroken is of met geweld gedreigd wordt.
Bij al deze zaken (en de speerpunten in het Gemeentelijke veiligheidsprogramma)
spelen complementair 3 zaken een hoofdrol:
1. proactief: hoe voorkom je de ellende;
2. reactief: train en weet wat je moet of laten als het
gebeurt;
3. postactief: herstel de schade, leer van fouten en doe
er iets mee voor de stappen 1 en 2.
Om met proactief te beginnen, veiligheid begint bij
onszelf. D66 benadrukt de rol van eigen verantwoordelijkheid, alleen dan is er
te vertrouwen op de kracht van mensen - op die van anderen en van uzelf.
Natuurlijk, de wet stelt dat iedere Nederlander de plicht heeft de ander te
helpen in geval van een ongeval of letsel. Maar met een EHBO-diploma op zak is
dat een stuk gemakkelijker: u heeft dan geleerd wat wel en niet te doen. Dat
komt van pas als uzelf een diepere wond met straatvuil oploopt. Dan heeft u
geleerd om aan een tetanusprik te denken. Denkt u er niet aan of is de prik het
langer dan 10 jaar geleden, dan kunnen u toch nare dingen te wachten staan (3).
En een verlaat doktersbezoek is dan geen garantie voor een schadevrije afloop.
Proactief is ook dat volgens de arbeidswetgeving
werkgevers verplicht zijn een bepaald aantal ehbo-ers in huis te hebben (4).
Dat aantal komt globaal neer op 1 per 50 werknemers oftewel 2%. Schrikbarend
weinig want ook deze 2% werkt in deeltijd, is wel eens ziek of met vakantie; 5%
is eigenlijk geen luxe. Nederland heeft in vergelijking met het buitenland
zelfs exceptioneel weinig burgers met een ehbo-diploma (5). Hoe is dat
eigenlijk op onze Heuvelrug? Weet u wie bij u in de straat een EHBO-diploma
heeft of kan reanimeren? Weet u waar de dichtstbijzijnde AED te vinden is
(Automatische Externe Defibrillator)? En weet u iemand die er mee kan omgaan?
En zit hoe zit dat bij het personeel van de bedrijven en organisaties bij ons
op de Heuvelrug. Is iedereen gevestigd binnen de standaard aanrij-tijden van
brandweer en ambulance? Rekening houdend met alle wegwerkzaamheden de komende
jaren? Zijn er bedrijven die bedrijven helpen met een veiligheidsdoorlichting?
Eenzelfde situatie -waarschijnlijk nog dramatischer- doet
zich voor bij basale brandbestrijding. Zelfs een pan met brandend frituurvet is
met een krant te doven, en niet eens met een dikke krant. Natuurlijk is een
deksel of blusdeken onder handbereik ook handig. Maar het is nog handiger als u
via bijv. de BHV (bedrijfshulpverlening) ook geleerd heeft, hoe een persoon die
in brand staat, te blussen met een blusdeken. En een poederblussertje uit de
bouwmarkt staat natuurlijk erg 'voorbereid' maar u heeft er niets aan als u er
niet mee om kunt gaan. Het ding is na een paar seconden leeg. Bovendien: in een
reflex midden in de brandhaard spuiten doet eerder kwaad dan goed. (NB Vergeet
niet het ding te jaarlijks te laten stuiteren om het poeder weer los te
krijgen.) Zelf een brandslag heeft gebruiksaanwijzingen voor diverse
toepassingen! In de schermstand is er een hitteschild mee mogelijk, een straal
is geschikt om een brandende vloeistof het hele parkeerterrein over te laten
“lopen”. En ja, er is ook een manier om er een brand mee te doven.
Kort gezegd, een goed reactief optreden vereist een goed
proactief optreden. U kunt zich voorbereiden om op de juiste manier te reageren
ingeval van nood. En u kunt voorbereid zijn door proactief de boel op orde te
hebben, ehbo-spullen, werkende brandmelders, blusdeken enz. Als de
(vrijwillige) brandweer een open dag heeft, ga dan eens kijken en 'SVV' (Stel
Veel Vragen).
En idem als de politie een open dag heeft. Want ook voor
de veiligheid van huis, haard en buurt is het zaak te weten waar een cursus
"theedrinken met hangjongeren" te volgen is.
<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<
Theedrinken met hangjongeren. U kent de flauwe grappen
maar
weet wat hier bedoeld wordt: persoonlijk kennis maken door
inder-
daad samen "thee te drinken" of iets anders te
dóen kan heel nuttig
zijn, net als
kennis opdoen over het puberbrein om de juiste aanpak
te hebben op het juiste moment. En als het allemaal niet
werkt? Tja,
ik ken iemand die ten lange leste maar geëmigreerd is naar
een zero
tolerance land omdat de betreffende gemeente (onder de
rook van
Breda) en de politie niets effectief deed aan de
rotjochies die zijn
buurt terroriseerden.
<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<
Er is misschien een inbraakbeoordeling van uw huis te
regelen of een gezamenlijke actie op te zetten om met plantenbakken of
verkeersdrempels de snelheid van het verkeer terug te brengen naar die 30 km
die op de weg en op de borden staat.
In principe is brandbestrijding, hulpverlening e.d. een
zaak van professionals die daar hun beroep van hebben gemaakt. Maar op eigen
kracht kunt u ook een steentje bijdragen. U kunt vrijwilliger worden bij
bijvoorbeeld de brandweer, politie, landelijke EHBO, als Lotusslachtoffer of
bij het bureau Slachtofferhulp (6). Ook kunt u zich opgeven voor Amber Alert of
het Burgernet van de politie, en kennis nemen van de diverse 'web 2.0'
ontwikkelingen waarbij ambtenaren, vakspecialisten en burgers samenwerken om
nuttige doelen te bereiken 7). En mocht u deelname aan buurtpreventie te
formeel of niet prettig vinden, een informeel teampje van buren, vaders of
moeders kan samen ook een stukje veiligheid in de straat brengen.
Bij al deze punten, zijn er kansen voor ondernemerschap;
training, checklists, spullenboel enz. Het overlevingspakket dat iedere
Nederlander van de Minister van BZK in huis moet hebben (zie http://weeswaakzaam.punt.nl) klinkt een
beetje overdreven maar iedereen kent het adagium: "It is better to be safe
than sorry!"
Dat onbeheerd en onafgesloten achterlaten van uw huis is
overigens niet aan te raden. Ten eerste stelt de verzekering dan gemakzuchtig
meteen: eigen schuld, dikke bult - u had maar moeten afsluiten. Ten tweede vindt
de helft van alle diefstal plaats als er mensen thuis zijn; afsluiten helpt ook
als u thuis bent (een beetje).
Gelukkig valt het met de onveiligheid mee, hier op de
Heuvelrug. Mijn vrienden in Leiderdorp, Zoetermeer, Rotterdam, Utrecht, Den
Haag en Amsterdam zouden geld over hebben voor een 'persoonlijke slotsensor'.
Zo'n ding dat automatisch deuren ontsluit en vergrendeld van de tuinpoort, het
fietsschuurtje en het huis als zij (en niemand anders) aankomen of weggaan. Dat
zou een paar gejatte fietsen gescheeld hebben. Ideetje voor een uitvinder en
ondernemersduo? Auto’s zijn soms al zo ‘hands free’ te sluiten en te
ontsluiten, net als ‘ lockers’ in de sportzaal of de sauna.
Als we even nader onze veiligheid kijken, dan is de
jaarlijkse Veiligheidsmonitor ons onzuivere (8) peilstokje. Het SCP liet in
haar 'Staat van Nederland 2011' (nov 2011; (9)) weten dat de criminaliteit
daalt; ook in onze gemeente zien we dat de cijfers meevallen. Het overzicht op
pg 13 van het gemeentelijke Integraal Veiligheidsprogramma Utrechtse Heuvelrug
2011-2014 á 2 ton, laat zien dat er (heel) globaal gezegd
- elke dag een woninginbraak plaats vindt en een
vernieling;
- en dat er 2x per drie dagen een auto gekraakt wordt, een
fiets gejat wordt en er geweld gepleegd wordt of dat er met geweld wordt
gedreigd.
Als
je bedenkt dat het om een gemeente gaat met 48.595 inwoners (10) en
–aannemende- ca 20.000 woningen en ca
20.000 auto's, dan vallen de cijfers wel mee. Uiteraard denken de slachtoffers
daar anders over. Omgerekend betaalt elke inwoner ca 1 euro per jaar voor het
hele pakket van diensten van 'preventie' t/m 'repressie' en …’postactief’ zou
ik willen toevoegen (10). Want elk onveiligheidincident heeft een nasleep die
postactieve maatregelen vereist. Bij brand- en waterschade is dat duidelijk,
daar is de Stichting Salvage voor. Voor inbraken en overvallen en ander
persoonlijk ongerief, kunnen getrainde krachten u van het bureau
Slachtofferhulp ten dienste zijn.
Los van dat alles: je gaat er nooit op vooruit maar leert
er veel van. Toen mijn autoradio gejat werd (Kanaleneiland, Utrecht) na amper
een jaar (de radio was nieuw gekocht voor 19 gulden en van een zo beroerd merk
dat de dief ongetwijfeld moest bijbetalen om ding kwijt te worden op de zwarte
markt) was de bijkomende schade ruim 250 gulden. Terugkijkend op die tijd ben
ik zeker 300 gulden per jaar kwijt geweest aan auto-inbraken (ook als er niks
in lag) en -vernielingen. En die keer dat op een Park&Ride een paar
autoruiten werden in geslagen en de brandblusser in m’n auto werd leeggespoten;
dat staaltje vandalisme kostte ongeveer 1500 gulden.
Deze kleine voorbeelden laten zien dat ALS er
onveiligheidschade is, het in de papieren kan lopen. Maar als dat alles is, dan
is dat nog te overzien. Emotionele schade na een geweldsincident of na een
inbraak, als een onbekende al je spullen heeft zitten doorwroeten, kan veel
langer doorwerken. Een leven lang bijvoorbeeld. Zoals een laptop die gejat werd
met al de vertrouwelijke gegevens voor een promotiestudie. Dit overkwam een (indirect)
familielid (in Amsterdam). Dat betekende voor de jonge vrouw: geen promotie,
einde wetenschappelijke carrière nog voordat die begonnen was en levenslange
schaamte omdat uiterst gevoelige en vertrouwelijke persoonlijke informatie van
de respondenten plotseling –in principe-
op straat lag, in kwaadwillende handen. Op slag waren al haar
respondenten ‘chantabel’; eveneens een leven lang. De les voor proactief en
reactief is veelzijdig. (12)
Alle reden dus om ook op eigen kracht samen te werken aan een
veilige gemeente Utrechtse Heuvelrug. Het bespaart geld, ellende en maakt het
leven een stuk prettiger.
==
1) "Op ieder mens rust de plicht hulp te verlenen aan
medemensen die in nood verkeren. Deze nood kan het gevolg zijn van een ongeval
of ziekte.", aldus een van de eerste regels in elk EHBO-boekje
www.ehbo-montfort.nl/ , www.vaarbewijzer.nl/index.php?id=21&f=overige&b=machinist
2) Integraal Veiligheidsprogramma Utrechtse Heuvelrug
2011-2014, "Vasthouden en Versterken". www.heuvelrug.nl/document.php?m=5&fileid=34963&f=2f93b4c2c04c6cad289ba6014bd03d68&attachment=&c=33751
3) http://nl.wikipedia.org/wiki/Tetanus, www.gezondheid.be/index.cfm?fuseaction=art&art_id=94.
Belangrijk: denk niet na 2-3 dagen dat er niets aan de hand is!
Het aantal BHV-ers is te bepalen volgens artikel 2.19 van
het Arbobesluit: www.arboonline.nl/Uploads/2010/8/Stappenplan-opzetten-bedrijfshulpverleningsorganisatie.pdf
4) Kleine werkgevers met niet meer dan 15 werknemers
(inclusief normaal gesproken aanwezige personen) mogen de BHV-taken zelf
vervullen, mits zij zelf voldoende deskundig zijn en beschikken over de nodige
ervaring en uitrusting. Voor alleen werkende werknemers moeten maatregelen
getroffen zijn zodat ze zichzelf in geval van nood snel in veiligheid kunnen
brengen of hulp in kunnen roepen. Deze werknemers moeten daarvoor doeltreffende
middelen ter beschikking hebben zoals van tevoren verstrekte instructies en zo
nodig geschikte communicatieapparatuur. Bij de voorbereiding van projecten moet
hier aandacht aan besteed worden. www.bureaupoort.nl/subpaginas/publikaties/bhv_arbeidsinspectie.htm
5) 13/2/2010; www.acutezorg.nl/acutezorg/bericht/20100213_nederland_ex_equo_met_kirgizie_en_azerbeidzjan_2_bevolking_heeft_e
6) Zie www.heuvelrug.smartmap.nl
en voer in: vrijwillige brandweer of ehbo, zie www.kombijdepolitie.nl/Soortenwerk/Vrijwilliger/Pages/default.aspx
voor vrijwilliger bij de politie, zie www.lotuskringherewego.nl/index_bestanden/Page329.htm
voor opleidingen tot lotus-slachtoffer
of www.slachtofferhulp.nl/Werken-bij/
om vrijwilliger te worden bij bureau slachtofferhulp
7) Zie http://nl.wikipedia.org/wiki/Web_2.0.
In Nederland zijn er enkele goede voorbeelden van web 2.0 toepassingen:
8) Onzuiver om twee logische redenen. 1. Het is een
selectie op hoofdpunten en 2. Niet alles wordt ter kennis gebracht van de
politie. Zie www.veiligheidsmonitor.nl
9) De sociale staat van Nederland 2011, www.scp.nl/dsresource?objectid=29143&type=org
10) telling april2011, http://wikipedia.org/wiki/Utrechtse_Heuvelrug (gemeente)
11) Helaas spreekt het Integraal Veiligheidsprogramma niet
over ‘salvage’ of traumahulp; logisch want die diensten worden door derden
geleverd. Voor meer informatie over salvage (voor het afhandelen van de directe
materiële schade bij bijv. brand en waterschade; vaak wordt de stichting door
de verzekering ingeschakeld of vergoed: zie www.stichtingsalvage.nl). Voor de
immateriële, emotionele schade, is het bureau Slachtofferhulp het eerste
lijnsaanspreekpunt.
12) De les voor proactief en reactief is veelzijdig. Een
laptop kan verstopt worden, in een archiefdoos, klapper of rechtop als een
“boek” in een boekenkast. En natuurlijk, de data moet regelmatig op een externe
harde schijf gebackupt worden. Wie professioneel werkt, zou dat ook eigenlijk
professioneel moeten doen: aan het eind van elke (werk)dag. En waar het om
persoonsgegevens gaat, dan is anonimisering noodzakelijk en moet de codesleutel
(in 2-voud) elders bewaard worden. En het is zelfs denkbaar om de data te
versleutelen. Ongetwijfeld zijn er bedrijven die daar prima bij kunnen
assisteren.
(Gebruik NOOIT een google docs of ander internetmedium
voor dergelijke dataopslag of transmissie! En gebruik eigenlijk alleen een
stand alone computer ZONDER zelfs de mogelijkheid tot een verbinding met
internet.)
BV/18/3/2012