Grondstoffen
>>
Als iedereen leeft zoals een gemiddelde bewoner van de V.S., dan zijn er vier
aardes nodig. En om chauvinistische ideeën meteen door te strepen; als we van
de gemiddelde Nederlander uitgaan, dan zijn er “slechts” twee aardes nodig.
<< *)
De Problemen en Kansenlijst van
de Horizonscan, meldt op basis van een literatuurstudie en interviews dat het
tempo van de introductie van hernieuwbare grondstoffen laag is.**) Er is dus
werk aan de winkel, voor onderzoek, innovatie en
ondernemerschap. Veel werk om effectief en efficiënt
de beperkte voorraden grondstoffen te
(her-)gebruiken voor steeds meer mensen.
Soms
zal de oplossing uit de technologische hoek komen, zoals bij afvalverwerking.
Dat kan renderend zijn, als nu al blijkt dat het terugwinnen van steeds meer
metalen zoals nikkel, koper, zilver uit afval goedkoper is dan uit de
bijbehorende ertsen in een instabiel en explosief Verwegland. Maar als 40-50%
van de ruim 8 miljard aardbewoners wil leven zoals de gemiddelde Nederlander
van nu.... dan is er nog steeds veel inventiviteit nodig, nieuwe waardeketens
en -netwerken.
Dan zal een flink
deel van de oplossingen wellicht uit de sociale hoek moeten komen en uit
aanpassing van onze normen en waarden. Denk aan hergebruik (kringloopwinkels)
van goederen en bijv. bouwmaterialen. Denk bij normen en waarden aan de vraag
naar het effectieve nut van de aanschaf van een nieuwe auto, vloerbedekking of
een nieuw bankstel; elke 2-3 jaar?
Ook in de
bedrijfsvoering zal het nodige, revolutionaire vernuft nodig zijn. Producten
zullen in hun componenten herbruikbaar moeten worden en zelfs moeten kunnen
'evolueren' (zich aanpassen aan nieuwe gebruikerseisen). Dit is geen science
fiction; er wordt al actief nagedacht over 'Design for
Evolvability', 'Dynamic Yield Management' en 'cradle to cradle'
productieprocessen.
Niet alleen heeft
Nederland zelf veel expertise in huis als het gaat om technologische en sociale
innovatie en om netwerken van personen en organisaties op deze terreinen.
Nederland is ook kruispunt waar kennis en informatie vanuit andere taalgebieden
dan alleen het Engelse, ook gezien, gelezen en begrepen wordt. Duits, Frans,
Spaans en Italiaans: voor veel Nederlanders geen probleem. Hoe anders is dat in
Frankrijk en Duitsland. Daar weigeren aanzienlijke delen van de bevolking om
bijv. het Engels te gebruiken, of is men geen enkele andere vreemde taal
machtig. Kortom: ook dit biedt een kennisvoorsprong en een concurrentievoordeel
(als intermediair tussen de verschillende taalgemeenschappen) als er slimme
waardeketens opgezet moeten worden!
|
Hoe zou je
recycling en terugwinning van
basisgrondstoffen kunnen regelen op de Heuvelrug? Welke bedrijven en buren
zouden daarvoor aan elkaar ‘geklikt’ moeten worden? Misschien is
specialisatie nuttig en nodig; wij recyclen de ene soort spullen, de Gelderse
Valei de andere soort? Hoe ziet de “landkaart” van Nederland er uit in
grootheden van terug gewonnen basisgrondstoffen per regio? Wat is
‘hoofd’vangst en wat is “bijvangst”? Wie en waar zijn de afnemers van deze
basisgrondstoffen te vinden, wat zijn ze bereid te betalen? Hoeveel scheelt
dat in de lokale voetafdruk, CO2-uitstoot of milieudruk? |
Naast “ouderwetse”
decompositie, terugwinning van en hergebruik van basismaterialen (bestaande
producten voor de bestaande markt; kwadrant A in de tabel hier beneden) zijn er
ook andere opties. Bijvoorbeeld, de ontwikkelingen van nieuwe
toepassingen/markten voor oude / bestaande / afgedankte of gedeeltelijk
ontmantelde producten (kwadrant B). Bijvoorbeeld een oud vliegtuig dat een
hotel wordt. Er zijn immers al veel schepen die een nieuw leven als (drijvend)
restaurant of hotel krijgen. Studenten bouwden van zwerfafval een robot ***) en
kringloopwinkels en marktplaatsen zijn er legio.
Nieuwe grondstoffen
voor nieuwe materialen is de ontwikkelingsweg naar een specifieke vorm van
innovatie. Bij nieuwe grondstoffen valt te denken aan nieuwe “metaalmengsels”
die door nieuwe technologie mogelijk zijn. Supersterke kabels maken heel andere
constructies mogelijk (kwadrant C.)
Echt interessant
wordt het als nieuwe grondstoffen die uitbundig aanwezig zijn, als grondstoffen
gebruikt kunnen worden (kwadrant D). Stel je voor dat woestijnzand of zeewater
met een simpele techniek bouwmateriaal is? Of zouden auto’s of scoot mobiles
niet beter van waaibomenhout of snelgroeiend bamboe gemaakt kunnen worden?
****). Het gaat er in dit kwadrant om dat de voetafdruk van al die producten
die wij al sinds jaar en dag gebruiken en de productieprocessen gereduceerd
wordt.
|
|
Markten/producten/gebruik |
|
|
Grondstoffen |
Nieuw |
Oud |
Nieuw
|
C.
Bijv. Supersterke vezels voor een ruimtelift (zie Space Elevator Competition)
|
D.
Hout of bamboo ipv staal of polyester om auto’s te maken. |
|
Oud
|
B.
Afval wordt een robot, een oud vliegtuig of schip een hotel, restaurant of
opslagloods |
A.
Recycling / decompositie |
Kortom. Op het gebied van grondstoffen zijn er werelden te winnen en te onderzoeken voor innovatie, productontwikkeling, onderzoek en ondernemerschap. Er zijn ongetwijfeld kansen genoeg maar er moeten wel initiatiefnemers zijn die waardeketens gaan bouwen met de bouwstenen Mensen, Kennis en Bedrijvigheid (MKB). Het is ook een gegarandeerde groeimarkt, want zelfs bij de meest optimistische inzet zijn er in 2050 nog altijd 2 aardes nodig voor onze kinderen en kindskinderen! ** ***)
----
*)
Grondstofgebruik:
-
Vier
aardes per VS-amerikaan: 25/1/2003 www.trouw.nl/krantenarchief/2003/01/25/2159131/Uitsterven__drama_of_probleem_.html;
4/12/2003 www.xs4all.nl/~khooyman/wetenschap&onderzoek/Wubbo%20Ockels.doc;
4/3/2006 www.nd.nl/artikelen/2006/maart/04/bidden-tegen-de-tariefmuren-op;
29/10/2008 www.parool.nl/parool/nl/224/Binnenland/article/detail/39507/2008/10/29/Nederlanders-souperen-aarde-in-hoog-tempo-op.dhtml
(4,8 aardes);
-
11/9/2009
Het zijn inmiddels al vijf aardes: www.filosofiemagazine.nl/00/fm/nl/123/nieuws/12508/Duurzaam_leven__ja_of_nee.html
waarin naar het WNF verwezen wordt.
-
Twee
aardes per Nederlander: 7/5/2008 www.intermediair.nl/artikel/archief/60995/hoeveel-hectare-land-heeft-een-mens-nodig.html
(2,4 aardes); 29/10/2008 www.parool.nl/parool/nl/224/Binnenland/article/detail/39507/2008/10/29/Nederlanders-souperen-aarde-in-hoog-tempo-op.dhtml;
5/11/2008 www.aseed.net/index.php?option=com_content&task=view&id=637&Itemid=211&lang=nl
-
Grondstoffen
zijn zo gewild dat afval een illegaal exportproduct is geworden. Om een beeld
te schesen: elke inwoner van Noorwegen, de VS
en Denemarken produceert ca 750 kg afval per jaar. Nederland staat op
een vierde plaats met ca 625 kg pp/pj (per persoon per jaar; CBS jaarboek Stat.
jaarboek 2009, pg 176 telde voor Nederland in 2007 ca 580 kg pp/pj), op de voet gevolgd door landen als
Duitsland (600 kg), het VK (ca 575 kg), Frankrijk (550 kg) en Zweden, Finland
en Japan (elk +400 kg/pp/pj). Landen als Polen (250 kg), China (ca 125 kg) en
India (100 kg) komen net kijken als afvalproducenten' in de wereld. (Zie:
Illustrerat Vetenskap, nr 7, 2009; 28/4-19/5, p51). Vermenigvuldigd met
inwoneraantallen van die landen, maakt duidelijk wat de titel van het artikel
in het magazine verwoordt: Van schroot.... tot goudgravers (Från skrothögar
till guldgruvor; zie www.illvet.se)
**)
***)
Creatieve toepassing van afval:
-
www.bizz.nl/6412-ondernemer-bouwt-hotel-in-sovjet-vliegtuig.html
-
www.nu.nl/overig/2025821/studenten-ontwerpen-robot-voor-zwerfafval.html
-
Kringloopwinkels
zijn gemakkelijk via internet op te sporen; sommige zijn commercieel andere
dienen het goede doel zoal die op het ... bedrijfterrein bij
Woudenberg/Veenendaal. En anders is er altijd nog 'marktplaats.nl'. Minder bekend zijn gespecialiseerde
hergebruiker"winkels" zoals die voor ‘gebruikte
bouwmaterialen’ maar er is van alles beschikbaar voor hergebruik.
****)
Auto’s van hout: http://deputy-dog.com/2008/08/5-of-worlds-best-drivable-wooden-cars.html.
Houten jeeps zijn in veel ontwikkelingslanden een uitkomst; lokaal makkelijk te
repareren en de auto is veel lichter.
Dit laatste is van belang om een in de modder vastgelopen jeep met menskracht
er uit te tillen; de wegen zijn immers vaak van een andere kwaliteit.
***
**)
Overige
bronnen:
-
Global
Footprint Network. Data is given as global hectares per capita.
The total world Ecological Footprint is 2.7 global hectares per person. With a
world-average biocapacity of 2.1 global hectares per person, this leads to an
ecological deficit of 0.6 global hectares per person. If a country does not
have an ecological deficit, it has an ecological remainder - it is called an
ecological creditor country. In contrast, a country with an ecological deficit
is called ecological debtor country. http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_ecological_footprint en http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_environmental_issues
resp. www.footprintnetwork.org/e
-
Een plastic
zakje is in een tel gefabriceerd, is twintig minuten in gebruik en doet er 100
tot 400 jaar over om te worden afgebroken. Bron: Vital
Waste Graphics 2, United Nations Environment Programme, geciteerd in 'Planeet
aarde 2008, verslag van een veranderende wereld', p45 (National Geographic, ed.
Nederland-België)
-
20/10/2006
Energetische en economische optimalisatie van de Nederlandse
afvalverwerkingsstructuur in 2010 door inzet van nieuwe technieken (rapport nr:
95061) In de huidige situatie wordt ongeveer 95% van het gescheiden ingezamelde
GFT-afval gecomposteerd en 5% wordt vergist. www.chem.uu.nl/nws/www/publica/95061.htm
-
Ruimtelift
www.nu.nl/wetenschap/2116749/ruimtelift-succesvol-getest-in-wedstrijd-nasa.html
, zie ook http://en.wikipedia.org/wiki/Space_elevator
Bv/21/11/2009