**Onderzoekers
van het LEI (Landbouw Economisch Instituut) Wageningen, in het
universiteitsweekblad Resource (24/4/2009), melden dat van de drie Nederlandse
boeren er in 2020 nog maar twee over zijn (zie http://www.resource-online.nl/home.php?r=1&id=3181).
De helft van het aantal melkveebedrijven is dan verdwenen. En de varkensstapel
is flink gekrompen.**
Kansen dus in een wereldmarkt! Misschien komt er
'verticale landbouw'. Oftewel, in het groot wat mijn vader in het klein deed.
Die kweekte aardbeien op 1 meter hoogte; dan hoefde hij niet te bukken om de
rijpe te plukken. Op de begane grond groeide bijv. sla en andijvie en aan de
kopse kanten van de "tuinflat": tomaten. Het netto-effect was in
ieder geval dat de "grondoppervlakte" van de toch al ruime tuin bijna
werd verdubbeld. Er liggen al ontwerpen voor 'verticale boerderijen' op de
tekentafel; kippen op de vierde etage, viskweek op de derde, hangende tuinen op
de kopse kanten, enz. Zie bijv. het winnende ontwerp voor compact en
klimaatneutraal bouwen van Romnes Architects; incl. winkel- en woonruimte (pg
11 in re.Public 20, 2 mei 2009).
Kan boer 1 deze agrarische flat
inrichten als een ecosysteem waarbij elke schakel in de keten een verkoopbaar
product oplevert of onkosten bespaart op andere verdiepingen? Prachtige, concrete
vragen voor scripties voor stagiair(e)s
en onderzoekers om dat uit te zoeken: theoretisch, praktisch en
bedrijfseconomisch. Zou elke stad met zo'n ding klimaat-neutraal en
zelfvoorzienend kunnen zijn/worden? Stel je voor dat je een patent hebt op een
dergelijk ontwerp?
En de twee anderen? Moeten
misschien anders gaan boeren, andere dingen of elders, zoals wellicht boer 3?
De FAO (Food and Agriculture Organisation) laat weten dat elke kilo biefstuk op
ons bord, 16.000 liter water gekost heeft; schaars water. Ook wat betreft CO2
en methaan is vlees een onhandige bron van onze dierlijke eiwitten. Wat dan
wel? Vis? Mogelijk, de zeeën en oceanen raken aardig leeg. Wat er over tien
jaar nog zwemt, zal niet meer voor consumptie geschikt zijn: het bevat te veel
foute chemicaliën en micro-plastics met alle bijwerkingen van dien. Gewassen?
Mogelijk. Maar ook daar zijn water-grootverbruikers bij*).
Minister Verburg trok recent 15
miljoen uit voor viskwekerijen op land. Die optie is alleen slim als een en
ander duurzaam wordt ingericht. Voor één kilo vis zijn heel veel kilo's visvoer
nodig; dus liever geen “mensenvoedsel” (granen, gemalen zeevis-bijvangst) als
visvoer gebruiken. Kortom: kansen en uitdagingen voor kennis, kunde en
ondernemerschap. Natuurlijk begint de kenniszoektocht bij de Wikipedia
(viskwekerij) of andere encyclopediën. De kunde en kneepjes van het vak bij een
experticecentrum of genootschap voor viskwekerij en in bijv. 'Zee in zicht'
(een publicatie van de Stichting Toekomst der Techniek, zie www.stt.nl, onder
publicaties, of http://www.stt.nl/uploads/documents/66.pdf)
dat biedt een aantal voorbeelden van goede praktijk/ondernemerschap. Daar staan
ook voorbeelden in van bijv. zeegroenten!
Insecten (zie artikel in De Pers
van 13 mei 2009, p.10)? Dat is ook een optie. In 80% van de landen zijn
insecten kennelijk onderdeel van het dagelijkse menu, niet zelden als
delicatesse; markt dus. En met een groeiende bevolking -m.n. in diezelfde landen-
is dat een groeimarkt. In brede zin, zijn insecten interessant om de miljarden
mensen te voorzien in hoogwaardig, duurzaam zeer veantwoord en proteïnerijk
voedsel. Periodieke Afrikaanse sprinkhanenplagen zijn dan een 'vliegende'
goudmijn. Er bestaan al diverse insectenkookboeken; frituren, bakken,
marineren, suikeren, zout en specerijen toevoegen, alles kan en het kan
verdraaid goed smaken ook.
Kort en goed, we hebben nog 10
jaar tot 2020! Er zijn heel snel, hele slimme oplossingen nodig. Nederland heeft
de kennis, de kunde en de ervaring om slimme netwerken en waardeketens op te
bouwen.**) Komen die er niet, dan hebben sommige landen/regeringen
–letterlijk- niets te verliezen, en
worden bepaalde zaken ‘gehaald’ ongeacht de verliezen….. Of de argumentatie
wordt: ik geen eten dan “de buren” ook niet; niet bepaald bevorderlijk voor de
wereldvrede!
Wat er “slechts” nodig is, is de
fameuze ‘vlindervleugelslag’ om het verschil te maken: úw vlindervleugelslag,
úw vindingrijkheid!
BV/13/8/2009
--
*) Het voedselvraagstuk
is niet los te zien van het watervraagstuk: het Zweedse tijdschrift Vetenskap
(3-2009, p61) laat zien dat 1 kg aardappelen 500 liter water kost, 1 kg rijst
3.000 liter water en 1 kg koffie zelfs 20.000 liter water. En dat de
grondwaterniveaus van opkomende landen als China en India dramatische dalingen
vertonen (in de orde van meer dan een halve meter per jaar) door
landbouwintensiveringen.
**) Dan moet
ook de basis gelegd zijn voor een voedselvoorziening die in 2050, de naar
verwachting, 9,3 miljard mensen dagelijks moet voeden.