**Aan Einstein wordt
de uitspraak toegeschreven: "Als de bijen uitsterven, sterft de mens 4-5
jaar later uit". Ook al zou het 10 jaar zijn, de boodschap is duidelijk.
Hoe is het met de de biodiversiteit op de Heuvelrug.**
Op onze Heuvelrug valt
het ons niet 1-2-3 op. Alsof er wat meer taxus gaat groeien dan hulst; nou en?
Het blijft groen Toch is er heel wat gaande met de flora en fauna. Biologen
beginnen zich ernstig ongerust te maken over het aantal soorten en het aantal
plantjes en beestjes per soort; in Nederland maar ook in Europa en in de rest
van de wereld. Het gaat dan om 'biodiversiteit'. De term 'het Zesde Uitsterven'
wordt al voorzichtig en met grote vraagtekens genoemd. Dat betekent dat er al
vijf zijn geweest; het uitsterven van de dino's was er één van. In getallen:
een dergelijke term wordt gebruikt als 70% van het landleven uitsterft en 90%
van al het zeeleven.
Zover is het nog niet
maar het gaat wel rap de laatste 10 jaar. Wie de cijfers van de wereldwijde
inventarisatie (de zgn. Red List op
iucc.org) bekijkt, schrikt. Net als bij de Nederlandse cijfers. Voorzover
'gemiddelde percentages' betekenisvol zijn; van de soorten insecten t/m
zoogdieren is al gauw 5 tot 10% geregistreerd als 'Verdwenen' of (10-30%) als
'Ernstig bedreigd'. De cijfers voor de bijen: resp. 10%, 10%, en 15%
("gewoon") 'Bedreigd'. *)
Natuurlijk, bij elk
vraagstuk zijn er voorstanders, tegenstanders en tussenstanders; ook bij het
vraagstuk van biodiversiteit. De tegenstanders werpen tegen dat we niet weten
wat de normale schommelingen zijn in het dieren- en plantenrijk. De
tussenstanders bezien de argumenten voor en tegen maar maken nog geen keuze.
Maar eigenlijk is het
zo dat een flink aandeel van de biologen niet meer weet wat te zeggen om de
ernst van de situatie aan te duiden, zonder dat het een paniekverhaal wordt.
Bovendien, er is al te vaak 'brand' geroepen over de ernst van de
ontwikkelingen sinds de Club van Rome in de 80-er jaren van de vorige eeuw. Het
heeft vrijwel geen 'nieuwswaarde' meer. **)
Toch kunnen we op
onze Heuvelrug iets doen aan biodiversiteit; niet alleen bij de
groenvoorziening, bij landgoed- en landschapsbeheer maar ook op de terreinen
van ondernemers en particulieren is er ruimte voor eigen initiatief bijv. voor
maximaal gemengde aanplantingen, misschien een stukje houtwal of een
amfibieënvijver. Er zijn zelfs vergoedingen te verkrijgen voor bijv de aanleg
van zo'n vijver of een boomgaard met oude Nederlandse rassen appels, peren,
pruimen en ander fruit.
Kansen voor
onderzoek, innovatie en ondernemerschap komen in beeld als het plaatje breder
getrokken wordt. Met vragen als: Hoeveel "m3" houtwal en waterpoel is
er nodig per wijk, per dorp in de Heuvelrug? En hoe zit het met de
verschillende soorten vegetatie; planten, struiken, bomen? Welke combinatie en
verhouding is de meest optimale om een maximale variëteit aan insecten, vogels
en andere fauna te behouden of te "produceren"? Bovengronds en
ondergronds? ***) Hoe ziet een inrichting
van een straat, wijk, dorp, bos en heide eruit zodat de biodiversiteit spontaan
lokaal groeit in plaats van afneemt zoals dat wereldwijd kennelijk trendmatig
gebeurt? Welke toegevoegde toeristische waarde heeft een 'biodiverse' gemeente?
Hoe is biodiversiteit op de vierkante meter te realiseren en te maximeren?
****) Hoe zit de waardeketen van mensen, kennis en bedrijvigheid er uit om een
‘markt’ te bedienen?
En als we dat kunstje
op de Utrechtse Heuvelrug voor elkaar hebben, kunnen we het dan 'exporteren'
naar andere heuvelruggen, andere nationale parken en andere wijken en dorpen?
Zelfs als de biologen maar gedeeltelijk terecht bezorgd zijn over de terugval
in biodiversiteit, er is zich een markt aan het vormen. Welke organistaties en
ondernemingen formeren zich in een waardeketen en stappen in deze (helaas)
groeimarkt?
Er is expertise
genoeg op en om onze Heuvelrug om slimme dingen te organiseren. Er is een RIVM
om de hoek, Wageningen barst van de kennis, net als een Utrechts Landschap, een
Staatbosbeheer en bij de lokale grote landgoedbeheerders. Zelfregulerende en
verrijkende ecosystemen betekent minder onderhoud door mensen...! En wellicht
meer natuurtoerisme?!
Er zijn ook veel
beroepsmatige en passionele 'groene handen' aanwezig op de Heuvelrug; niet
alleen bij een Maarn-Maarnwijzer, een Groen Links of de vele -zeer
gewaardeerde- clubs van vrijwilligers die knotten, de paddentrek begeleiden of
het zwerfafval oprapen. Dat zijn allemaal mensen die hun kinderen een mooie
wereld willen na laten of die -voor de andersdenkenden onder ons- God's schepping
willen respecteren. We hoeven ten slotte niet het Gelderse “voorbeeld” te
volgen ***). Veel tijd –tot 2050- hebben we niet als het Britse KNMI het bij
het juiste eind heeft **).
En wat betreft de
bijen: ook daar kunnen mn. de 20 en 30+ers concreet iets doen. De gemiddelde
leeftijd van de imkers in Nederland is behoorlijk hoog. Nu nog kunnen zij
jongeren de tips en trucs van een boeiende vak (er zijn naar verluidt 4
professionele imkers in Nederland) en hobby bijbrengen. Een bezigheid die wel
tijd kost -ook al doen de bijen het
werk - en af en toe nog iets opbrengt:
honing, bijenwas (kaarsen, -zeep, -was) en mede (honingwijn en -bier) en
verhuurpenningen als de korven bij tuinders en kwekers gezet kunnen worden.
Kansen voor ondernemerschap? Grote winsten? Nu zeker nog niet maar .... never say never, ook al zullen we niet 1-2-3 uitsterven zoals de Neanderthaler *****).
BV/11/10/2009
------------
*) www.milieuennatuurcompendium.nl/indicatoren/nl1052-Aantal-bedreigde-planten--en-diersoorten.html?i=2-8. PM De
wilde honingbij is overigens al lange geleden uitgestorven (Tjeerd Blacquičre,
persoonlijke communicatie 10/9/2009). Zie ook: Biodiversiteitsverlies in
Nederland, Europa en de wereld, 1700-2000:
**) 28/9/2009 ‘Zonder emissiereducties sterft helft soorten uit’.
Onder voortzetting van de huidige hoge uitstoot van broeikasgassen is het rond
2050 waarschijnlijk al zo’n 4 graden warmer, zegt het Britse KNMI. Boven de
Noordpool zal dit dan oplopen tot 15 graden. www.nu.nl/wetenschap/2090790/zonder-emissiereducties-sterft-helft-soorten-uit.html
***) 21/9/2009 De bodemkwaliteit
van natuurgebieden in Gelderland is ondermaats. Zuurgraad, voedselrijkdom en
grondwaterstand zijn er onvoldoende om de plantendiversiteit te waarborgen. www.nu.nl/wetenschap/2086231/bodemkwaliteit-gelderse-natuur-ondermaats.html
****) In de essaybundel
‘IJsberenplaag op de Veluwe, essays over de toekomst’ van In’t Veld, Van der
Veen en (red.) Basten (www.horizonscan.nl/uploads/File/2068618%20Bw%20def.PDF)
wordt het perspecief –en dus een kans voor Mensen-Kennis-en-Bedrijf (MKB)- om
Noord-Nederland (i.v.m. het Waddengebied) te ontwikkelen toe een
biodiversiteitshub in 2040 en heeft Nederland een naam hoog te houden w.b.
‘biodiversiteit per vierkante meter’ (zie Hoofdstuk Ruimtelijke ordening, door
Van Kasteren; pg 18, 28). In het hoofdstuk van Pim Martens over
Globalisering/Infectieziekten, wordt gebrek aan biodiversiteit als een risico
aangemerkt (p193). Op de Heuvelrug hebben we een Nationaal Park om de hoek waar
de bouwstenen voor het oprapen liggen en aan MKB is er ook geen gebrek.
*****) Zie Wikipedia bij
Neanderthaler. Wist u dat onze soort ook (al) ooit op het randje van uitsterven
balanceerde? Zie:
'Maps of Time' van David Christian
(2004)), Pg 148; "..As late as 100.000 years ago, well after our species
had appeared, human populations may have fallen to as few as 10,000 adults,
which means that our species was close to extinction as the mountain gorillas
are today."
[BV:En het betekent dat die 6,7
miljard mensen die er nu rondlopen, allemaal familie van elkaar zijn.]
Hoe is het met de de
biodiversiteit op de Heuvelrug.**
Hoe is het met de
biodiversiteit op de Heuvelrug gesteld.**