Internet: de 21e eeuwse Nostradamus?

B. Verlaan

Wie op internet uitspraken van onderzoekers zoekt over de toekomst, kan een rijke oogst aan ‘prospects’ tegemoet zien; ook al zal elke zoekmachine een ander resultaat leveren. Zullen de uitspraken van de onderzoekers op internet bewaarheid worden? Vast niet; een lijstje van expertuitspraken uit het verleden maakt korte metten met elke verwachting om voorspellingen te doen die uitkomen. Denk maar eens in: "What can be more palpably absurd than the prospect held out of locomotives travelling twice as fast as stagecoaches?", of "When the exbition closes, electric light will close with it and no more be heard of." (met 'exibition' werd de Wereldtentoonstelling in Parijs bedoeld, 1878). *)

Maar een internetinventarisatie van toekomstuitspraken van onderzoekers biedt wel een leerzaam -aanvullend- kijkje op de meer gebruikelijke benaderingen.

Welke instrumenten kun je daarvoor gebruiken?

Jonge honden duiken internet op om iets te weten; via een zoekmachine. In dit geval is Google gebruikt (meest internationaal, grootste hoeveelheid aangesloten pagina’s). Alle verdere beperkingen en kritiek ten spijt; zoekmachines bieden full text zoekmogelijkheden, dat lukt niet in de traditionele bibliotheekomgeving.

Vanuit die jongehondenhouding, werd er eerst gegoogled op: 'in 2010' AND 'onderzoek' (50 hits). Eens kijken wat dat oplevert; uit nieuwsgierigheid. En dan ook maar in het Engels (100 hits), 2020, 2030 enz, en voor de aardigheid successievelijk ook maar in het Duits, Frans, Italiaans en Spaans. Met copy/paste zijn ca. 1200 treffers gerubriceerd tot een soort "tijdlijn" met citaten van onderzoekers over de toekomst. Nostradamus zou er wellicht verguld mee zijn want de onderzoekers spreken in hun prospects 'klare taal, cijfers en plaatjes'.

Welke patronen vallen op in de decenniumindeling (2010-2020 e.v.)?

De decenniumindeling zelf levert grappige patronen op. Waarom is 2030 als toekomstjaar interessanter dan 2040? Waarom zijn er meer Franse dan Duitse treffers? De oogst lijkt gemurmel; niets “springt er echt uit”; exit scenariodimensies? Volgens i-Nostradamus zijn de “grote” vraagstukken respectievelijk in:

o 2010, gezondheid en onderwijs-arbeidsmarkt;

o 2020 energie;

o 2030 energie(crisis);

o 2040 energie en vergrijzing (pensioenen en arbeidsmarktspanningen);

o en in 2050 wordt die volgorde omgedraaid; vergrijzing en energie, en onderwijs-arbeidsmarkt komt weer terug, nu op een derde plaats.

Wie verder kijkt merkt echter dat sommige problemen éérder urgent worden dan aanvankelijk verwacht; bijvoorbeeld de smeltende Noordpool of het energievraagstuk. Van eerst "in de loop van de komende eeuw"; naar de "dertiger of veertiger jaren" en "wellicht al in 2013/2015"; naar "misschien al dit jaar!” (Noordpool). Grappig is dat. Komt dat door (te) wetenschappelijke 'prudentie'?

Tegen welke wereldproblemen lopen we op?

De internetexercitie heeft ondanks alle beperkingen leerzame elementen. Enerzijds door te kijken naar de zaken die wél telkens boven komen drijven in de eerste 50 treffers; zie de genoemde vraagstukken hierboven (maar kijk niet vreemd op als e.e.a. eerder aan de knikker is). En anderzijds door te bedenken wat er allemaal ontbreekt en 'raar' is. Zo scoort vrijwel geen enkel vraagstuk exceptioneel; in geen enkel decennium, in geen van de onderzochte taalgebieden!

De oude rot in het toekomstonderzoek die de 1200 citaten/prospects van extrapolaties, scenario’s en Delphi’s overziet, schrikt zich het apenzuur. Alles wat belangrijk is ontbreekt! Kennelijk is er niets geleerd van het verleden. En vrijwel alle toekomststudies van gerenommeerde organisaties (UN, WTO, WHO, FAO, OECD, EU, op alle denkbare belangrijke gebieden) zijn NIET boven komen drijven in al die zoekacties in al die talen! Net als vrijwel alle bekende vraagstukken waar hij/zij en de collega's het over eens zijn! Mogelijke tekorten aan drinkwater, energie, voedsel, dreigende gezondheidskwesties (pandemie, welvaartsziekten) en nog veel meer; oh "heerlijke nieuwe wereld" die nauwelijks problemen kent! Kennelijk is i-Nostradamus is toch nog niet helemaal bij de tijd maar biedt wel een leuk, caleidoscopisch doorkijkje naar 'hoe de toekomst (niet) zal zijn'.

*) De lijst met internettreffers zijn als 'bijlage 1' te vinden in www.bjernv.dds.nl/2010-2050.PDF. De website zelf (www.bjernv.dds.nl) is de persoonlijk R&D startpagina van B. Verlaan. Hij werkt als adviseur (onderzoek, wetenschap, technologie, innovatie).

*) Bronnen: zie internet.